12 јула, 2020

Hećim-Toma Kostić

Foto: Lara M.

Hećim-Toma Kostić rođen je Kožani ( Makedonija), 4. april 1778. i bio je srpski vidar, a neki ga smatraju i prvim srpskim hirurgom i vojnim lekarom.

Medicinski zanat je učio od svoje majke vidarke Ćira-Mane koja je bila poznata po svojim vidačkim sposobnostima.

U Srbiju je došao sa svojom majkom početkom ustanka na Turke 1804. i nalazio se u prvo vreme u Smederevu.

1806. 15. jula, upravni savet, osvedočivši se o veštini Hećim-Tominoj u lečenju, uzima ga za vojnog lekara, i određuje mu platu od 60 groša na mesec koju će, veli se u aktu, primiti i kad ne bi bilo nikoga da leči.

Iz Smedereva kad je osvojen Beograd, preselio se i Hećim-Toma u današnju srpsku prestolnicu, i tu je vidao ranjenike; i vidao ih je većinom vrlo srećno. Evo za to jednog svedočansva:

1807.godine rudnički vojvoda Miloš Obrenović, pri osvajanju Užica, u jurišu na neki šanac, rani se teško: kuršum mu prodre u grudi ispod sredinje trećine na prednjoj ivici leve ključnice, i projuri kroz donje polje desne lopatice, dakle baš kroz grudi. Ranjenik je ležao očajnički, a Hećim-Toma zbog mnogih ranjenika koje je već vidao u Beogradu, nije mogao ići u Užice. Za to vojvodu Miloša polože na razapeto među dva tovarna konja platno, i tako ga snesu u Beograd. Hećim-Toma prione vidati te grdne rane. I za nekoliko nedelja. vojvoda se oporavi, digne se, i ode opet na vojsku. Priča se da je Hećim-Toma, u tom vidanju, svojim rođenim ustima isisavao gnoj iz raznih gnojnih kanala da bi se rana brže i lakše obživčala.

1826.godine knez Miloš poklonio je Ećim-Tomi Kostiću ,za zasluge tokom Drugog srpskog ustanka, kuću koju je kasnije pretvorio u kafanu poznatu kao Znak pitanja.

1830. Knez Miloš piše: „Za zasluge meni i narodu u ratu ukazivane, oslobođavam Hećim-Tomu, i majku mu Manu, od svake dacije i kuluka”.

1834. Knez u Negotinu, potpisuje diplomu, kojom Hećim-Tomi određuje 150 talira penzije na godinu.

Hećim-Toma je umro 9. oktobra 1848. od kolere u Pančevu, kuda je po naredbi srpske vlade bio otišao da vida ranjenike iz madžarskog rata. Telo mu je preneseno u Beograd, i sahranjeno kod Markove crkve, u Paliluli.

1926.godine telo mu je prenesono na Novo groblje.